Ratownik medyczny – kim jest ?

Kim jest Ratownik Medyczny? Profesjonalista na pierwszej linii frontu

W polskim systemie ochrony zdrowia, obok lekarzy i pielęgniarek, jedną z kluczowych ról odgrywa ratownik medyczny. To nie tylko zawód, ale prawdziwe powołanie, które łączy w sobie rozległą wiedzę medyczną, doskonałe umiejętności praktyczne, a także ogromną odporność psychiczną i fizyczną. Kim więc dokładnie jest ratownik medyczny w świetle prawa i jakie są jego kompetencje?

Ratownik medyczny w świetle przepisów prawnych

Podstawowym aktem prawnym regulującym status i zakres działania ratownika medycznego w Polsce jest Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz.U. 2006 nr 191 poz. 1410 z późn. zm.), a także szczegółowe rozporządzenia wykonawcze, w tym przede wszystkim Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 czerwca 2024 r. w sprawie medycznych czynności ratunkowych i świadczeń zdrowotnych, które mogą być udzielane przez ratownika medycznego (Dz.U. 2024 poz. 987).

Zgodnie z art. 3 pkt 5 Ustawy o PRM, “ratownik medyczny” to osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, która ukończyła studia na kierunku ratownictwo medyczne i uzyskała tytuł zawodowy licencjata lub magistra, albo posiada kwalifikacje do wykonywania zawodu ratownika medycznego nabyte w trybie ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. o zmianie ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym oraz niektórych innych ustaw. Ta definicja wyraźnie podkreśla, że ratownik medyczny to wykwalifikowany profesjonalista medyczny, posiadający wykształcenie wyższe w dziedzinie ratownictwa.

Wykształcenie i kształcenie ratownika medycznego

Droga do zawodu ratownika medycznego wiedzie przez studia wyższe na kierunku ratownictwo medyczne, trwające zazwyczaj trzy lata (studia pierwszego stopnia, licencjackie). Program studiów jest bardzo intensywny i obejmuje szeroki zakres przedmiotów teoretycznych oraz praktycznych, w tym:

• Anatomię i fizjologię człowieka

• Farmakologię

• Patofizjologię

• Techniki ratownicze i medyczne czynności ratunkowe

• Diagnostykę medyczną

• Traumatologię

• Medycynę katastrof

• Psychologię w ratownictwie

Istotnym elementem kształcenia są również praktyki zawodowe, realizowane w szpitalnych oddziałach ratunkowych, na oddziałach intensywnej terapii oraz w zespołach ratownictwa medycznego, co pozwala na zdobycie praktycznych umiejętności pod nadzorem doświadczonych specjalistów. Po ukończeniu studiów i uzyskaniu tytułu zawodowego, ratownik medyczny jest uprawniony do samodzielnego wykonywania zawodu.

Zakres medycznych czynności ratunkowych

Najważniejszym dokumentem określającym, co ratownik medyczny może wykonywać, jest wspomniane Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 czerwca 2024 r. w sprawie medycznych czynności ratunkowych i świadczeń zdrowotnych, które mogą być udzielane przez ratownika medycznego. Rozporządzenie to szczegółowo wylicza listę uprawnień, które są systematycznie aktualizowane i rozszerzane wraz z postępem medycyny i rozwojem technologii.

Do kluczowych medycznych czynności ratunkowych, które ratownik medyczny może wykonywać samodzielnie (lub pod nadzorem lekarza w niektórych sytuacjach), należą m.in.:

• Ocena stanu pacjenta i zabezpieczenie miejsca zdarzenia.

• Udrożnienie dróg oddechowych, w tym intubacja dotchawicza.

• Prowadzenie zaawansowanej resuscytacji krążeniowo-oddechowej (RKO) u dorosłych i dzieci, w tym z użyciem leków i zaawansowanego sprzętu.

• Defibrylacja manualna i automatyczna.

• Podawanie leków (drogą dożylną, domięśniową, podskórną, doustną, wziewną, doodbytniczą), zgodnie z listą określoną w rozporządzeniu.

• Zakładanie dostępu dożylnego i doszpikowego.

• Wykonanie EKG i interpretacja podstawowych zaburzeń rytmu.

• Unieruchamianie złamań i zwichnięć.

• Tamowanie krwotoków i opatrywanie ran.

• Postępowanie w ostrych stanach kardiologicznych (np. zawał serca), neurologicznych (np. udar) czy oddechowych (np. astma).

• Asystowanie przy porodach pozaszpitalnych.

• Transport medyczny pacjenta do szpitala, monitorując jego stan i kontynuując leczenie.

Wszystkie te czynności wymagają nie tylko precyzji, ale także umiejętności szybkiego podejmowania decyzji w sytuacjach ekstremalnego stresu.

Rola ratownika medycznego w systemie Państwowego Ratownictwa Medycznego

Ratownicy medyczni stanowią trzon zespołów ratownictwa medycznego (tzw. karetek pogotowia). To oni najczęściej jako pierwsi docierają na miejsce wypadku, nagłego zachorowania czy katastrofy, niosąc profesjonalną pomoc. Ich praca jest niezwykle odpowiedzialna, ponieważ to właśnie od ich wiedzy, umiejętności i szybkości działania często zależy życie i zdrowie pacjenta.

Poza pracą w zespołach ratownictwa medycznego, ratownicy medyczni znajdują zatrudnienie również w szpitalnych oddziałach ratunkowych (SOR), izbach przyjęć, centrach powiadamiania ratunkowego, a także w służbach mundurowych czy podczas zabezpieczania imprez masowych.

Zawód ratownika medycznego to dynamicznie rozwijająca się profesja, która wymaga ciągłego doskonalenia i aktualizowania wiedzy. Jest to praca wymagająca ogromnego zaangażowania, empatii oraz zdolności do działania w najtrudniejszych warunkach, co czyni ratowników medycznych prawdziwymi bohaterami codzienności.